به گزارش خبرنگار مهر، در جهانی که مزیت رقابتی بیش از هر زمان دیگری با بهرهوری، مقیاس تولید و اتوماسیون پیوند خورده، آمار نصب رباتهای صنعتی به یکی از دقیقترین شاخصها برای سنجش قدرت صنعتی کشورها در بخش رباتیک بدل شده است. دادههای منتشرشده بر پایه آمار «فدراسیون بینالمللی رباتیک» در گزارش شاخص هوش مصنوعی ۲۰۲۶ تصویری روشن از این واقعیت ارائه میکند که طی فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴، چین نه فقط از دیگر بازیگران پیشی گرفته، بلکه عملاً زمین بازی را از نو تعریف کرده است.
بر اساس این دادههای آماری، تعداد رباتهای صنعتی جدید نصبشده در سال ۲۰۲۴ در چین به ۲۹۵ هزار واحد رسیده است. این رقم برای ژاپن ۴۵ هزار، برای ایالات متحده ۳۴ هزار، برای کره جنوبی ۳۱ هزار و برای آلمان ۲۷ هزار واحد ثبت شده است. همین مقایسه ساده نشان میدهد که چین در سال ۲۰۲۴ به تنهایی چندین برابر هر یک از چهار قدرت صنعتی دیگر ربات جدید وارد خطوط تولید خود کرده است.
چین؛ از رشد پیوسته تا جهش ساختاری
بر همین اساس، چین در ابتدای دوره مورد بررسی، یعنی سال ۲۰۱۱، در سطحی بسیار پایینتر از نقطه کنونی قرار داشت و از حدود چند ده هزار ربات صنعتی نصب شده، حرکت خود را آغاز کرده است. این کشور تا سال ۲۰۱۶ به آستانه حدود ۱۰۰ هزار ربات رسیده و سپس در سال ۲۰۱۷ جهشی دیگر را تجربه کرد و به حدود ۱۵۶ هزار واحد نزدیک شده است. پس از یک دوره تثبیت نسبی در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹، از سال ۲۰۲۰ به بعد موج دوم جهش آغاز شد و منحنی چین در سال ۲۰۲۱ به محدوده حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار واحد وارد شد. این روند در سالهای بعد نیز حفظ شد و در نهایت در سال ۲۰۲۴ به ۲۹۵ هزار واحد رسید.
به عقیده کارشناسان، اهمیت این روند صرفاً در بزرگی عدد نهایی نیست. آنچه چین را متمایز میکند، ترکیب «تداوم»، «مقیاس» و «شتاب» است. بسیاری از کشورها در برخی سالها رشد داشتهاند، اما در این میان، تنها چین است که توانسته رشد نصب ربات را به یک مسیر ساختاری و پایدار تبدیل کند.
نگاهی به سایر بازیگران بزرگ؛ ژاپن، آمریکا، کره جنوبی و آلمان
چهار کشور حاضر در رتبههای بعد، همچنان در زمره قدرتهای اصلی رباتیک صنعتی جهان قرار دارند، اما بررسیها نشان میدهد که فاصله آنها با چین دیگر یک فاصله عادی نیست. ژاپن در سال ۲۰۲۴ با ۴۵ هزار ربات نصب شده، پس از چین در رتبه دوم قرار میگیرد. با این حال، منحنی ژاپن در کل دوره بیشتر نشاندهنده نوسان در یک بازه محدود است. این کشور در برخی سالها به محدوده حدود ۵۰ هزار واحد نیز نزدیک شده، اما نتوانسته وارد یک مدار رشد انفجاری شود.
ایالات متحده در سال ۲۰۲۴ به ۳۴ هزار نصب جدید رسیده است. روند آمریکا نیز اگرچه از رشد تدریجی حکایت دارد، اما نسبت به ظرفیت اقتصادی و صنعتی این کشور، آهنگی کند دارد. کره جنوبی با ۳۱ هزار و آلمان با ۲۷ هزار واحد نیز در همین الگوی کلی قرار میگیرند. هر دو کشور از بازیگران مهم اتوماسیون صنعتی هستند، اما نمودارها نشان میدهد که در بازه سیزده ساله مورد بررسی، رشد آنها بیشتر در چارچوب تثبیت و نوسان مدیریتشده رخ داده است.
رقابت رباتیک، شاخصی برای آینده تولید
در نهایت، به نظر میرسد که رقابت بر سر رباتهای صنعتی، در واقع رقابت بر سر آینده تولید است. نصب ربات بیشتر به معنای افزایش ظرفیت خودکارسازی، ارتقای بهرهوری، کاهش وابستگی به نیروی کار در وظایف تکراری و آمادگی بیشتر برای تولید در مقیاس بالا است. از این منظر، برتری عددی چین صرفاً یک موفقیت آماری نیست، بلکه نشانهای از تعمیق توان تولیدی این کشور در لایههای زیرساختی اقتصاد صنعتی است.
بر اساس برآوردهای صورت گرفته، اگر این روند ادامه یابد، فاصله فعلی میتواند در سالهای آینده به شکافی عمیقتر در زنجیره ارزش جهانی تبدیل شود. بر همین اساس، جهان صنعتی امروز دیگر فقط با تعداد کارخانهها یا حجم صادرات سنجیده نمیشود، بلکه با میزان ورود رباتها به خطوط تولید نیز تعریف میشود. در این میدان، چین اکنون نه فقط پیشتاز، بلکه تعیینکننده رقابت است.
