مهدی باقری کارگردان مستند «پشت چراغ قرمز» که از ابتدای جنگ رمضان اکران آنلاین شده است در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به مخاطبان کم مستند در پلتفرم هاشور گفت: مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی باید پشت فیلمهایش بایستد و تولیدات خود را در جای مناسب اکران کند نه اینکه سراغ راحتترین راه یعنی اکران آنلاین برود. با توجه به قطعی اینترنت متاسفانه من بازخوردی از مخاطبان «پشت چراغ قرمز» در اکران آنلاین دریافت نکردهام.
بهترین راه برای دیده شدن مستند، تلویزیون است
وی با اشاره به اینکه بهترین روش اکران مستند، پخش از تلویزیون است، عنوان کرد: متأسفانه تلویزیون حتی با برخی فیلمهای جنگ ۱۲ روزه نیز زاویه دارد و به جای اینکه این فیلمها را با حداقل تغییرات نشان دهد، مایل نیست بخش زیادی از آنها را پخش کند. مخاطب اصلی مستند تلویزیون است و بهترین راه برای دیده شدن این آثار این است که به تلویزیون بروند و مخاطبان بیشتری درگیر سوژه آنها شوند. درواقع مخاطب باید بداند کجا دنبال مستند بگردد اما متاسفانه در حال حاضر وضعیت تولید مستند در تلویزیون چندان مناسب نیست.
این کارگردان درباره سوژه «پشت چراغ قرمز» توضیح داد: موضوع این فیلم، بازگشت به تاریخ در خلال حمله رژیم صهیونیستی به ماشینها در پشت چراغ قرمز میدان تجریش است. مستند ایده سادهای دارد: ۱۲ نفر پشت چراغ قرمز کشته شدند که راویان تاریخ ایران از زمان حمله اسکندر، حمله افغانها به اصفهان و حمله مغولها به ری هستند. این افراد هنوز بین مرگ و زندگی هستند و به جای اینکه هنگام مرگ خاطرات کودکی و پدر و مادرشان را ببینند، به وطن فکر میکنند و خود را جای سربازانی میبینند که در دوران مختلف در برابر تهاجم ایستادند.
کارگردان مستند «پیرپسر» درباره ساخت فیلمی درباره آسیب به میراث فرهنگی ایران بیان کرد: در حال حاضر مشغول کاری هستم که ربطی به جنگ ندارد و درباره میراث فرهنگی است. بخشی از میراث فرهنگی ما، از جمله چهلستون و کاخ گلستان در جنگ رمضان دچار آسیب شدند. «میراث آب و آینه» فیلم مستند جدید من است که تمام شده و درباره اهمیت کاخ گلستان و چهلستون اصفهان ساخته شده است. این فیلم برای تلویزیون و به سفارش بخش برونمرزی پرستیوی ساخته شده که روی مخاطبان خارجی کار میکند و هدف اصلی آن معرفی و روایت اتفاقاتی است که بر سر این بناهای جهانیِ ثبتشده در ایران آمده است.
وی تاکید کرد: کاخ گلستان و چهلستون به سختی در یونسکو ثبت جهانی شدند و ما امروزه متوجه میشویم که اگر این آثار ثبت جهانی نمیشدند، اکنون جهان متوجه نمیشد چه اتفاقی برای میراث ایران رخ داده است. توجه دنیا امروز به ایران جلب شده است و امیدواریم یونسکو به بازسازی این آثار کمک کند.
مستندساز اگر خوششانس باشد هر چندسال یکبار میتواند کار کند
کارگردان «پرواز بر فراز سرزمین خورشید» درباره چالشهای مستندسازی در ایران گفت: شرایط تولید مستند به دلیل بودجههای کمی که در اختیار مستند قرار میگیرد، آنقدر سخت است که ما نمیتوانیم همزمان هم کار پرمخاطب بسازیم و هم آثاری که در جشنواره شرکت کنند. به دلیل بودجههای اندکی که به سینمای مستند تعلق میگیرد، همه مستندسازان فرصت کار ندارند و شاید اگر خوششانس باشند، هر ۲-۳ سال یک بار کاری برای جشنواره تولید کنند. مستندسازان شاهد اتفاقات تاریخی و معاصر هستند؛ اگر آنها روایت نکنند و محدودیتهای بودجه و مجوز برای فیلمبرداری مانع کار کردن آنها شود، چه کسی میتواند این روایتها را برای آینده ثبت کند؟ ما سالها درگیر این بحران هستیم و بسیاری از مستندسازان خوب امروزه از این حرفه کنار کشیدهاند. اگر ما باقی ماندهایم، بیش از سختکوشی، خوششانس بودهایم، زیرا وقتی سازوکاری وجود ندارد، خوششانس هستیم که هنوز پروژهای از تلویزیون یا جاهای به ما پیشنهاد میشود.
وی تاکید کرد: این روزها توجه اکثر آدمها به ایران است و امیدوارم مستندسازان نیز به عنوان نیروهای ایراندوست مورد توجه قرار گیرند.
باقری در پاسخ به این پرسش که چرا مستندسازان در ایران محتاطانه به سوژههای حساس میپردازند، اظهار کرد: وقتی مستندساز درگیر نان شب باشد مسلما نمیتواند به راحتی و بدون دغدغه سراغ موضوعات مختلف و پرچالش برود. از طرفی مدیر و مسئولی در ایران وجود ندارد که به مستندساز بگوید، نترس و سراغ سوژههای مختلف برو. درست است که ما به عنوان مستندساز یک تعهد اجتماعی داریم اما باید از طریق این کار گذران زندگی کنیم. مانند اکثر مردم ما نیز پس از جنگ درگیر بحران معیشت روزمره هستیم اما کسی سراغ ما را نگرفت که ببیند چگونه زندگی میکنیم. با تمام این اوصاف وقتی پروژهای به یک مستندساز پیشنهاد میشود او از ابتدا به فکر وضعیت پخش اثرش است و اینکه بتواند تا پایان پروژه دستمزد همکارانش را پرداخت کند درنتیجه محافظهکار میشود. نکته بدتر اینکه در ایران از او میخواهند محافظهکار باشد.
وی متذکر شد: مستندساز مدام بین آزاده بودن و گذران زندگی در تلاطم است. دوستان از ما که در بخش فرهنگی کشور فعالیت میکنیم میخواهند آجر به شکم ببندیم و کاری را به تنهایی پیش ببریم که وظیفه تاریخی مسئولان است.
این روزها فیلمبرداران و صدابرداران تخصصی مستند بیکار هستند
باقری در پایان با اشاره به اینکه مستندسازی برای دلخوشی نیست بلکه یک شغل است و نیاز به حمایتهای دولتی دارد، گفت: ما زیرمجموعه وزارت کار هستیم، اما وزارت کار در ۲ بحران بزرگ قبلی یعنی جنگ هرگز سراغ مستندسازان را نگرفت که چگونه زندگی میکنند. تا وقتی مسئولان ما احساس کنند مستندساز برای دل خودش کار میکند، همین شرایط باقی میماند، زیرا مسئولان پولی را که برای ثبت ایران هزینه میشود، نوعی صدقه میدانند در حالی که ثبت بخشی از ایران یک وظیفه است. این روزها نیز عوامل سینمای داستانی و سریال همگی سر کار هستند، اما فیلمبرداران و صدابرداران تخصصی مستند بیکارند، زیرا اولویت با سینمای مستند نیست.
