به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، قلب، نخستین عضوی است که در آغاز حیات انسان به تپش درمیآید و آخرین عضوی است که در پایان زندگی از حرکت میایستد؛ عضوی که بیوقفه، بیادعا و بدون توقف، در تمام لحظات عمر انسان کار میکند. با این حال، همین عضو حیاتی در برابر مجموعهای از تهدیدهای خاموش و تدریجی قرار دارد که اگر جدی گرفته نشوند، میتوانند ناگهان مسیر زندگی را تغییر دهند.
بیماریهای قلبی و عروقی امروز تنها یک مسئله پزشکی محدود به اتاقهای بیمارستان نیستند؛ بلکه به یکی از مهمترین چالشهای سلامت عمومی در جهان تبدیل شدهاند. تغییر سبک زندگی، افزایش مصرف غذاهای ناسالم، کمتحرکی، فشارهای روانی روزافزون و بیتوجهی به چکاپهای دورهای، باعث شده این بیماریها با سرعت بیشتری در جامعه گسترش پیدا کنند و حتی سن ابتلا به آنها کاهش یابد.
در چنین شرایطی، فشار خون بالا بهعنوان یکی از اصلیترین عوامل خطر، نقشی کلیدی در بروز سکتههای قلبی و مغزی ایفا میکند؛ بیماریای که بهدلیل نداشتن علامت مشخص، به «قاتل خاموش» مشهور شده و بسیاری از افراد تنها زمانی متوجه آن میشوند که کار از کار گذشته است.
با این حال، نگاه متخصصان حوزه قلب و عروق بر یک نکته اساسی تأکید دارد: بخش قابل توجهی از بیماریهای قلبی قابل پیشگیری است. اصلاح سبک زندگی، افزایش آگاهی عمومی، انجام فعالیت بدنی منظم و کنترل فشار خون میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش آمار مرگومیر ناشی از این بیماریها داشته باشد.
برای بررسی دقیقتر وضعیت بیماریهای قلبی، اهمیت فشار خون، نقش ورزش در سلامت قلب و راهکارهای عملی پیشگیری، با دکتر نغمه ضیایی، متخصص قلب و عروق، فلوشیپ نارسایی و پیوند قلب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل به گفتوگو نشستهایم که از نظر خوانندگان تسنیم میگذرد:
تسنیم: خانم دکتر، با وجود پیشرفتهای پزشکی و افزایش دسترسی به خدمات درمانی، چرا بیماریهای قلبی و عروقی همچنان مهمترین عامل مرگومیر در جهان هستند؟
ضیایی: واقعیت این است که بیماریهای قلبی و عروقی امروز فقط یک مسئله پزشکی نیستند، بلکه به یکی از مهمترین چالشهای سلامت عمومی در جهان تبدیل شدهاند. آمارها نشان میدهد از هر پنج نفر، یک نفر جان خود را بر اثر بیماریهای قلبی از دست میدهد؛ یعنی این بیماریها بیش از سرطانها، بیماریهای تنفسی مزمن و بسیاری از بیماریهای دیگر قربانی میگیرند.
علت این مسئله را باید در تغییر سبک زندگی انسان معاصر جستوجو کرد. امروز کمتحرکی، مصرف غذاهای فرآوریشده، استرسهای مزمن، خواب ناکافی، افزایش چاقی و شیوع دیابت، مجموعهای از عوامل خطر را ایجاد کردهاند که مستقیماً سلامت قلب و عروق را تهدید میکنند.
نکته نگرانکننده این است که بیماریهای قلبی دیگر مختص سالمندان نیستند. ما امروز با بیماران جوانتری مواجه هستیم که در دهه چهارم یا حتی سوم زندگی، با مشکلات جدی قلبی مراجعه میکنند. این مسئله زنگ خطری برای همه ماست که باید سلامت قلب را بسیار جدیتر از گذشته دنبال کنیم.
تسنیم: شما اشاره کردید که بخش بزرگی از بیماریهای قلبی قابل پیشگیریاند. این پیشگیری دقیقاً چگونه ممکن است؟
ضیایی:خوشبختانه بیش از 80 درصد بیماریهای قلبی و عروقی قابل پیشگیری هستند و این خبر بسیار امیدوارکنندهای است؛ زیرا نشان میدهد سرنوشت سلامت قلب تا حد زیادی در اختیار خود ماست.
پیشگیری از بیماریهای قلبی با چند اصل ساده اما بنیادین آغاز میشود؛ نخست، اصلاح الگوی تغذیه. کاهش مصرف نمک، قند، چربیهای اشباع و غذاهای آماده و در مقابل، افزایش مصرف سبزیجات، میوهها، غلات کامل و منابع سالم پروتئین میتواند تأثیر بسیار چشمگیری داشته باشد.
دوم، تحرک بدنی منظم است. بدن انسان برای حرکت طراحی شده و بیتحرکی، یکی از دشمنان اصلی قلب است.
سوم، ترک دخانیات و کنترل استرس. بسیاری از مردم نقش استرس را دستکم میگیرند، در حالی که فشارهای روانی مداوم میتوانند فشار خون را بالا ببرند و زمینهساز حملات قلبی شوند.
چهارم، مراجعه منظم برای معاینات و غربالگری است. گاهی تنها یک اندازهگیری ساده فشار خون یا آزمایش چربی خون میتواند جان فردی را نجات دهد.
پیشگیری، در واقع مجموعهای از انتخابهای کوچک روزانه است که در بلندمدت، سرنوشت سلامت قلب را رقم میزنند.
تسنیم: چرا فشار خون بالا را «قاتل خاموش» مینامند و چه خطراتی در کمین افراد مبتلاست؟
ضیایی: فشار خون بالا یکی از خطرناکترین عوامل تهدیدکننده سلامت قلب و مغز است، زیرا معمولاً بدون علامت پیشرفت میکند. بسیاری از بیماران هیچ درد یا ناراحتی مشخصی احساس نمیکنند و تصور میکنند کاملاً سالم هستند، در حالی که فشار بالا بهتدریج به دیواره رگها، عضله قلب، کلیهها و حتی شبکیه چشم آسیب میزند.
به همین دلیل است که به آن «قاتل خاموش» گفته میشود؛ چون ممکن است اولین علامت آن، یک سکته قلبی یا سکته مغزی باشد.
بر اساس استانداردهای علمی، فشار خون باید کمتر از 120 روی 80 میلیمتر جیوه باشد. اما متأسفانه بسیاری از افراد یا اصلاً از فشار خون خود اطلاع ندارند یا اگر تشخیص داده شدهاند، داروهای خود را منظم مصرف نمیکنند.
گاهی بیماران وقتی فشارشان با دارو کنترل میشود، خودسرانه درمان را قطع میکنند؛ در حالی که فشار خون بیماریای است که نیازمند مدیریت مداوم است.
اگر بتوانیم تشخیص زودهنگام و درمان مناسب فشار خون را در جامعه جدیتر کنیم، میتوانیم از میلیونها مرگ زودرس جلوگیری کنیم.
تسنیم: ورزش چه نقشی در پیشگیری از بیماریهای قلبی دارد و حداقل فعالیت لازم چقدر است؟
ضیایی: ورزش یکی از مؤثرترین و ارزانترین داروهای پیشگیری از بیماریهای قلبی است؛ دارویی که عوارض جانبی ندارد و فواید آن فراتر از سلامت قلب است.
مطالعات علمی نشان دادهاند که تنها 25 دقیقه فعالیت بدنی روزانه، مانند پیادهروی سریع، دویدن آرام یا دوچرخهسواری، میتواند تا 80 درصد خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش دهد.
ورزش باعث تقویت عضله قلب، بهبود گردش خون، کاهش فشار خون، کنترل وزن، کاهش کلسترول بد و افزایش کلسترول خوب میشود. علاوه بر این، استرس را کاهش میدهد و کیفیت خواب را بهبود میبخشد؛ دو عاملی که خود تأثیر مستقیمی بر سلامت قلب دارند.
بسیاری تصور میکنند اگر فرصت رفتن به باشگاه ندارند، پس امکان ورزش هم ندارند؛ در حالی که حتی بالا رفتن از پله، پیادهروی روزانه یا فعالیتهای ساده خانگی هم میتواند مفید باشد.
مهمترین نکته، تداوم است؛ قلب به فعالیت منظم پاسخ میدهد، نه تلاشهای مقطعی و کوتاهمدت.
تسنیم: چه علائمی را باید جدی گرفت و چه زمانی باید به متخصص قلب مراجعه کرد؟
ضیایی: هر علامتی که بهطور غیرعادی در عملکرد بدن ایجاد شود، باید جدی گرفته شود؛ بهویژه اگر مربوط به قلب باشد.
درد یا فشار در قفسه سینه، تنگی نفس هنگام فعالیت یا حتی در حالت استراحت، تپش قلبهای غیرطبیعی، سرگیجه، ضعف ناگهانی، تورم پاها و خستگی شدید از جمله علائمی هستند که نیاز به بررسی فوری دارند.
اما باید تأکید کنم که نبود علامت، به معنای نبود بیماری نیست. بسیاری از افراد تا زمان وقوع یک حادثه قلبی، هیچ نشانهای ندارند.
به همین دلیل توصیه میکنیم افراد، بهویژه پس از 40 سالگی یا در صورت داشتن سابقه خانوادگی بیماری قلبی، بهطور منظم تحت معاینه و چکاپ قرار گیرند.
تسنیم: پیام نهایی شما برای مردم چیست؟
ضیایی: پیام من ساده اما بسیار مهم است: قلبتان را به فردا موکول نکنید.بسیاری از ما برای مسائل روزمره زمان میگذاریم، اما سلامت قلب را تا زمانی که مشکلی پیش نیاید، نادیده میگیریم. در حالی که قلب، مهمترین سرمایه حیاتی ماست.
با چند تصمیم ساده مثل کنترل فشار خون، 25 دقیقه ورزش روزانه، کاهش مصرف نمک و مراجعه منظم برای چکاپ میتوانیم سالهای بیشتری با کیفیت بهتر در کنار عزیزانمان زندگی کنیم.
پیشگیری همیشه آسانتر، کمهزینهتر و مؤثرتر از درمان است. اگر امروز برای قلبمان وقت بگذاریم، فردا از بسیاری از نگرانیها و بیماریها در امان خواهیم بود.
انتهای پیام/
