به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، با افزایش موارد ابتلا به بیماریهای تنفسی بهویژه آنفلوانزا، نظام سلامت همواره در حالت آمادهباش قرار دارد تا بتواند روند شیوع بیماری را بهصورت دقیق پایش و کنترل کند. آنفلوانزا بهعنوان یکی از مهمترین بیماریهای ویروسی دستگاه تنفسی، هر ساله با آغاز پاییز و ادامه آن در زمستان و حتی بهار، موجب افزایش مراجعات به مراکز درمانی و در برخی موارد ایجاد فشار بر سیستم بهداشت و درمان میشود.
در سال جاری، بر اساس گزارشهای نظام مراقبت بیماریهای تنفسی، روند ابتلا به آنفلوانزا در برخی استانها از جمله البرز با افزایش قابل توجهی نسبت به میانگین کشوری همراه بوده که این موضوع در کنار تراکم جمعیتی، تردد بالا و همچنین همزمانی با بازگشت زائران حج تمتع، اهمیت پایش دقیقتر و اجرای اقدامات پیشگیرانه را دوچندان کرده است.
از سوی دیگر، تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده که بیماریهای تنفسی در برخی مقاطع میتوانند بهصورت موجی افزایش یابند و در صورت عدم مدیریت مناسب، فشار قابل توجهی بر مراکز درمانی وارد کنند. به همین دلیل، رصد مستمر وضعیت بیماران سرپایی و بستری، پایش آزمایشگاهی نمونهها و تحلیل روندهای اپیدمیولوژیک از جمله ابزارهای مهمی هستند که دانشگاههای علوم پزشکی برای کنترل شرایط به کار میگیرند.
در همین راستا و با توجه به اهمیت موضوع، ضرورت شفافسازی وضعیت فعلی بیماری، بررسی عوامل مؤثر بر افزایش موارد ابتلا و تشریح برنامههای پیشگیرانه و کنترلی بیش از پیش احساس میشود. خبرنگار تسنیم از کرج در همین زمینه گفتوگویی را با معصومه جودکی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی و رئیس مرکز بهداشت استان البرز انجام داده تا ابعاد مختلف این موضوع بررسی شود.
تسنیم: لطفا ابتدا توضیحی در خصوص ویروس آنفلوانزا و علائم و نشانه های ابتلا به آن بفرمایید؟
آنفلوانزا بیماری ویروسی حاد دستگاه تنفسی است که با تب، سردرد، درد عضلانی، تعریق، آبریزش بینی، گلودرد و سرفه ظاهر میشود. سرفه اغلب شدید است و برای مدتی ادامه پیدا میکند اما سایر نشانه های بیماری پس از دو تا هفت روز خودبهخود بهبود مییابد.
شناسایی بیماری معمولاً براساس مشخصات اپیدمیولوژیک آن صورت میگیرد و موارد تکگیر آن را فقط با کمک روش های آزمایشگاهی میتوان تشخیص داد. اشکال بالینی بیماری متفاوت و ممکن است نشانه هایی مثل سرماخوردگی، برونشیت، پنومونی ویروسی و بیماریهای حاد غیرقابل افتراق دستگاه تنفسی را نشان دهد.
اختلالات دستگاه گوارش (تهوع، استفراغ و اسهال) نیز بروز میکند و در کودکان ممکن است نشانه های گوارشی علامت غالب باشد. شکل شدید بیماری در سالمندان، مادران باردار، افرادی که به دلیل عوارض مزمن قلبی، ریوی، کلیوی، بیماریهای متابولیک، کمخونی یا نقص ایمنی ناتوان شده اند مشاهده میشود.
تسنیم: این ویروس از چه راههایی منتقل میشود؟ و چه درمانی دارد؟
مهم ترین راه انتقال ویروس، قطرات تنفسی ناشی از سرفه، عطسه یا صحبت کردن فرد بیمار است. امکان انتقال از طریق تماس با سطوح آلوده و سپس دست زدن به دهان، بینی یا چشم نیز وجود دارد. درمان بیشتر موارد خفیف شامل استراحت در خانه، مصرف مایعات فراوان و داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن برای کاهش تب و بدندرد است.
داروهای ضدویروسی با اوسلتامیویر طبق تجویز پزشک و عمدتاً برای افراد پرخطر (بارداری، بیماری مزمن) یا موارد شدید استفاده میشود؛ آنتیبیوتیکها روی ویروس آنفلوانزا اثری ندارند. واکسیناسیون سالانه یکی از نکات کلیدی و موثرترین راه پیشگیری بوده که بهترین زمان تزریق اواخر شهریور تا اوایل مهرماه است.
از دیگر نکات می توان به بهداشت فردی شامل شستوشوی مکرر دستها با آب و صابون، آداب تنفسی شامل پوشاندن دهان و بینی با آرنج یا دستمال هنگام سرفه و عطسه و ایزوله کردن است؛ شهروندان در صورت ابتلا به این ویروس، تا 24 ساعت پس از قطع تب در خانه بمانند.
تسنیم: وضعیت فعلی شیوع آنفلوانزا در استان البرز چگونه است و نسبت به هفتههای قبل چه میزان افزایش داشتهایم؟
با توجه به اینکه بسیاری از افراد مبتلا به بیماریهای تنفسی واگیردار به پزشک مراجعه نمیکنند و در بیشتر مراجعان نیز تشخیص و درمان بالینی صورت میگیرد، اعلام دقیق میزان شیوع آنفلوانزا ممکن نیست. در همه دنیا این موضوع صدق میکند، بنابراین وضعیت شیوع بیماریهای تنفسی از طریق نظام دیده وری بالینی و آزمایشگاهی بررسی میشود.
به این معنی که در یک واحد استاندارد ارائه خدمات درمانی در بخش بستری و یک واحد در بخش سرپایی میزان مراجعات با علائم بیماریهای تنفسی واگیردار رصد و گزارش میشود همچنین مواردی که در آزمایشگاهها از نظر آنفلوانزا بررسی و مثبت اعلام شدهاند به صورت مستمر مورد رصد و گزارش قرار میگیرند.
به این ترتیب وضعیت بیماری آنفلوانزا تحت مراقبت قرار میگیرد. درصد موارد مثبت آنفلوانزا در مراقبت آزمایشگاهی از 11.9 درصد در هفته اول خرداد به 13.2 درصد در هفته دوم خردادماه و نسبت موارد دارای علائم عفونتهای تنفسی در مراجعان بستری در نظام مراقبت دیده وری بالینی از 13.6 درصد در هفته اول خرداد به 17 درصد در هفته دوم رسیده است.
افزایش موارد ابتلا به آنفلوانزا همیشه در فصلهای پاییز، زمستان و بهار قابل انتظار است اما با توجه به بالا بودن درصد موارد مثبت در البرز نسبت به میانگین کشوری و حد آستانه هشدار بالا، همزمانی با بازگشت زائران خانه خدا در حج تمتع بهویژه با سابقه بروز بیماریهایی نظیر CoV-MERS (کرونا ویروس سندرم تنفسی خاورمیانه)، آنفلوانزا در سرزمین حج در سال های گذشته و نیز هشدارهای جهانی درباره ظهور و بازظهور عوامل تنفسی نوپدید و بازپدید، آمادگیهای لازم به منظور پیشگیری، مراقبت و کنترل طغیانهای احتمالی بیماریهای حاد تنفسی واگیر ضروری بوده و افزایش سطح آگاهی عمومی و خودمراقبتی یکی از مهمترین اصول کنترل این بیماری هاست.
تسنیم: بر اساس دادههای شما، سهم استان البرز از موارد مثبت آنفلوانزا در کشور چقدر است؟
مراقبتها به صورت هفتگی گزارش میشود. در هفته دوم خرداد در کشور از 3 هزار و 13 نمونه تنفسی اخذ شده 148 مورد (4.9 درصد) آنفلوانزا مثبت و در استان البرز از 152 نمونه 20 مورد (13.2 درصد) مثبت بوده است.
تسنیم: آیا افزایش موارد سرپایی و بستری همزمان بوده یا تفاوت معناداری بین این دو وجود دارد؟ و اینکه آیا الگوی شیوع فعلی با سالهای گذشته متفاوت است؟
مراقبت سرپایی و بستری هر دو به صورت هفتگی انجام میشود. ترند کلی کاهش و افزایش هر دو در طول سال مشابه است اما در برخی هفتهها یکی افزایش و دیگری کاهش را نشان می دهد؛ بسته به اینکه چه درصدی از مبتلایان در طول آن هفته به فرم شدید و نیاز به بستری مبتلا شده اند.
در سال جاری میزان موارد مثبت در بسیاری از گزارشات هفتگی بالاتر از متوسط کشوری و همچنین روند ابتلا به آنفلوانزای فصلی طولانیتر از سالهای گذشته بود.
تسنیم: میزان بستری کودکان در مقایسه با بزرگسالان در این موج چه میزان افزایش داشته است؟
طبق آمار کشوری اعلام شده در هفته اول خرداد 42.8 درصد کل موارد مثبت آنفلوانزا (بستری و سرپایی) و در هفته دوم خردادماه، 39.8 درصد کل موارد مثبت به گروه سنی کودکان تعلق داشته است. در آمار استان البرز نیز در هفته اول خرداد 64 درصد کل موارد مثبت آنفلوانزا (بستری) و در هفته دوم 65 درصد کل موارد مثبت متعلق به گروه سنی کودکان بود.
تسنیم: مهمترین عوامل افزایش آنفلوانزا در استان البرز چیست؟
پاسخ به این سوال نیاز به بررسی و مطالعات علمی و اپیدمیولوژیک دارد اما از عوامل موثر می توان به این موارد اشاره کرد: عدم رعایت اصول خودمراقبتی و پیشگیری از بیماری، عدم دریافت واکسن آنفلوانزا در گروه های پرخطر در ابتدای فصل بیماری (پاییز)، تراکم و تردد بالای جمعیت.
تسنیم: با توجه به عبور البرز از آستانه هشدار، چرا اطلاعرسانی عمومی گستردهتر و هشدار رسمی صادر نشده است؟
آموزش و اطلاعرسانی در سطوح مختلف واحدهای بهداشتی، بیمارستانها، مراکز ارائه خدمات سلامت در بخش خصوصی و دولتی، آموزش در کاروان های اعزام حجاج، راهیان نور، مدارس، ادارات آموزشوپرورش، رابطین و سفیران سلامت انجام میشود. لازمه آموزش آگاهسازی مردم در خصوص اصول خودمراقبتی، راههای پیشگیری بدون ایجاد تشویش و نگرانی در افکار عمومی است.
تسنیم: آیا سیستم مراقبت بیماریها در استان توان پایش دقیق و لحظهای این روند افزایشی را داشته است؟ و اینکه کمبود تخت، نیروی انسانی یا دارو در مدیریت این موج وجود دارد یا خیر؟
نظام مراقبت بیماریهای تنفسی واگیر در استان البرز به صورت دقیق، مستمر و طبق دستورالعمل کشوری فعال و برقرار بوده و موجودی دارو نیز کافی است و بیماران در بخش سرپایی و بستری مراقبت میشوند.
تسنیم: چه میزان از موارد مثبت مربوط به کودکانی است که نیاز به بستری پیدا کردهاند و آیا ظرفیت بیمارستانهای کودکان تحتفشار است؟
در هفته دوم خرداد 10 درصد موارد زیر دو سال، 15 درصد در سنین دو تا پنج سال و 40 درصد در سنین 6 تا 15 سال را تشکیل میدهند و مشکلی در ظرفیت و پذیرش در بیمارستانهای استان وجود ندارد.
تسنیم: آیا تأخیر در مراجعه مردم به مراکز درمانی موجب افزایش بستریها شده است؟
عوامل مختلفی میتواند در نیاز به بستری در مبتلایان موثر باشد که مهمترین آن ابتلا به بیماری در گروه های پرخطر شامل سالمندان، زنان باردار، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن قلبی، ریوی، کلیوی، متابولیک، کمخونی یا نقص ایمنی است، در کنار سایر عوامل مانند عدم رعایت آداب بهداشتی و تاخیر در مراجعه به پزشک و درمان مناسب بیماری.
تسنیم: دانشگاه علوم پزشکی البرز چه برنامه فوری برای کنترل روند صعودی بیماری دارد؟
تداوم برنامه نظام مراقبت بیماریهای تنفسی واگیر، مدیریت دقیق بیماران، مراقبت سندرمیک زائرین حج، مراقبت بیماریهای تنفسی در تجمعات و مراسم، آگاهیرسانی عمومی در خصوص اصول خود مراقبتی و پیشگیری از بیماریهای تنفسی واگیر.
تسنیم: وضعیت واکسیناسیون آنفلوانزا در استان چگونه بوده و چه میزان پوشش ایجاد شده است؟
در همه دنیا از جمله کشور ما واکسن آنفلوانزا برای گروه های پرخطر و در معرض تماس توصیه میشود، نه کل جمعیت. از طرفی واکسن آنفلوانزا هر ساله در دو بخش دولتی و خصوصی در سطح داروخانهها توزیع میشود و مردم طبق توصیه پزشک معالج و تمایل شخصی تصمیم به دریافت واکسن میگیرند.
تسنیم: چه پیامی برای خانوادهها، بهویژه در مورد کودکان که سهم بالایی از ابتلا دارند دارید؟
رعایت 20 گام خودمراقبتی برای پیشگیری از بیماریهای تنفسی واگیر بهویژه جهت پیشگیری از ابتلا در کودکان، سالمندان، مادران باردار، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن قلبی، ریوی، کلیوی، متابولیک، کمخونی یا نقص ایمنی شامل:
- در فضاهای بسته با ازدحام بالای جمعیت، نظیر مترو، اتوبوس، کلاس درس، خوابگاه، آسایشگاه و … به دلیل اینکه احتمال گسترش ویروس های تنفسی از جمله آنفلوانزا بسیار زیاد است، حتما از ماسک استفاده کنید.
- در برخورد با افراد بیمار حتماً از ماسک استفاده کنید.
- از تماس نزدیک با افراد بیمار مانند روبوسی، دست دادن و در آغوش گرفتن پرهیز کنید.
- در صورت بروز علائم حاد تنفسی در منزل بمانید.
- دستهای خود را مرتب با آب و صابون بشویید.
- چشمها، دهان و بینی خود را با دست آلوده لمس نکنید.
- هنگام عطسه و سرفه دهان و بینی خود را با دستمال یا آرنج بپوشانید.
- مایعات کافی بنوشید و خواب و تغذیه سالم داشته باشید.
- از لمس پرندگان و حیوانات بیمار یا مرده خودداری کنید.
- فرد بیمار را از سالمندان، زنان باردار و افراد پرخطر جدا نگه دارید.
- تهویه مناسب محیط را رعایت کنید.
- از وسایل شخصی اختصاصی (حوله، لیوان، بشقاب و …) خود استفاده کنید.
- سطوحی که زیاد لمس میشوند مانند دستگیرهها، میز و گوشی موبایل را مرتبا تمیز کنید.
- اگر در گروههای پرخطر هستید واکسن آنفلوانزا را دریافت کنید.
- چنانچه فرزند/ دانشآموز شما علائمی نظیر تب، سرفه، بدندرد و آبریزش بینی دارد، از حضور او در مدرسه اجتناب کنید.
- از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک پرهیز کنید.
- در صورت وجود علائم خطری مانند تنگی نفس، تب بالا و ماندگار، ضعف شدید، کاهش سطح هوشیاری، کبودی لبها یا صورت و بدتر شدن علائم در بیماران زمینهای، به پزشک مراجعه کنید.
- حداقل تا 24 ساعت پس از قطع تب در خانه بمانید.
- با داروهای مجاز مانند استامینوفن، تب و درد را کنترل کنید.
- اخبار سلامت را فقط از کانال های رسمی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دنبال کنید.
گفتوگو: مینا صدیقیان
انتهای پیام/
