خبرآنلاین: در سالهای گذشته انواع مختلفی از مدارس از جمله شاهد، سمپاد، هیئت امنایی، سما، صدرا و مدارس وابسته به نهادهای مختلف در کنار مدارس دولتی عادی فعالیت کردهاند. اگرچه همه این مدارس از برنامه درسی رسمی کشور استفاده میکنند، اما تفاوت در شیوه پذیرش دانشآموزان، امکانات آموزشی و برنامههای فوقبرنامه، موجب شکلگیری شکافهایی در نظام آموزشی شده است.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش و علی فرهادی، سخنگوی این وزارتخانه، اخیراً کاهش تنوع مدارس را گامی در جهت تحقق عدالت آموزشی دانستهاند. به اعتقاد مسئولان آموزش و پرورش، وجود مدارس متعدد با امکانات متفاوت باعث شده فرصتهای آموزشی به شکل برابر در اختیار دانشآموزان قرار نگیرد و کیفیت مدارس دولتی عادی نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
جداسازی آموزشی؛ ریشه اصلی انتقادها
در همین حال برخی کارشناسان معتقدند مسئله اصلی نه تنوع مدارس، بلکه شکلگیری نظامی از «جداسازی آموزشی» است. مرتضی نظری، تحلیلگر مسائل آموزش و پرورش، معتقد است طی سالهای اخیر شبکهای از مدارس وابسته به نهادها و سازمانهای مختلف شکل گرفته که دانشآموزان را بر اساس معیارهای مختلف از یکدیگر جدا میکند. به گفته او، تمرکز امکانات و معلمان توانمند در مدارس خاص به تضعیف مدارس دولتی عادی انجامیده است.
مهرداد ناظری، جامعهشناس نیز با انتقاد از برخی مدارس ویژه، معتقد است جداسازی دانشآموزان از سنین پایین میتواند آثار منفی اجتماعی و روانی به همراه داشته باشد و نگاه نابرابر به موفقیت و توانایی را در میان دانشآموزان تقویت کند.
«انتخاب مدرسه»؛ دغدغه خانوادهها
بخش زیادی از مخاطبان خبرآنلاین نیز از وضعیت فعلی نظام آموزشی ابراز نارضایتی کردهاند. یک خواننده خبرآنلاین نوشت خانوادههایی که فرزند دانشآموز دارند به خوبی میدانند انتخاب مدرسه به یکی از دشوارترین دغدغههای سالانه تبدیل شده است؛ از یک سو شهریههای سنگین مدارس غیردولتی و از سوی دیگر نگرانی درباره کیفیت برخی مدارس دولتی، والدین را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
«معلم ناامید» نیز از دولت و مجلس خواست طی یک برنامه چندساله انواع مدارس را ادغام کرده و نظام آموزشی را به دو بخش دولتی و غیردولتی محدود کنند. او معتقد است وضعیت فعلی نه به نفع دانشآموزان است و نه به نفع عدالت آموزشی.
گلایه از تبعیض و نابرابری
موضوع نابرابری آموزشی و فرصتهای متفاوت برای دانشآموزان، یکی از پرتکرارترین محورهای نظرات مخاطبان بود. یکی از کاربران با اشاره به تجربه شخصی خود نوشت: «بزرگترین درد این است که بچههای باهوش و زحمتکش با حسرت نگاه میکنند و برخی با پول و سهمیه به بهترین دانشگاهها میروند.»
مخاطب دیگری نیز با روایت تجربه فرزندش مدعی شد برخی مدارس خاص عملاً مسیر ورود به دانشگاههای معتبر را هموارتر میکنند و دانشآموزان این مدارس از امکانات و فرصتهایی برخوردارند که در اختیار همه دانشآموزان قرار ندارد.
در همین راستا، یکی از خوانندگان خبرآنلاین مدارس لوکس و گرانقیمت را مصداق تبعیض طبقاتی دانست و معتقد بود تمرکز امکانات آموزشی در چنین مدارسی شکاف اجتماعی و آموزشی را عمیقتر کرده است.
دفاع از سمپاد و انتقاد از برخی مدارس ویژه
با وجود انتقادهای گسترده، همه مخاطبان با حذف مدارس خاص موافق نیستند. «رسول» معتقد است مدارس سمپاد به دلیل آزمونهای دشوار و رقابتی، شرایط متفاوتی دارند و نباید با سایر مدارس ویژه در یک گروه قرار گیرند. او در عین حال خواستار بازنگری در وضعیت مدارس شاهد شده است.
«آسنا» نیز معتقد است بسیاری از انتقادها نسبت به مدارس خاص ناشی از قضاوتهای بیرونی است و عملکرد این مدارس با تصویری که برخی منتقدان ارائه میکنند تفاوت دارد.
معلمان مقصرند یا ساختار آموزشی؟
برخی مخاطبان نیز با رد این دیدگاه که ضعف مدارس دولتی ناشی از عملکرد معلمان است، بر مشکلات ساختاری تأکید کردند. «حسین» معتقد است بسیاری از معلمان مدارس دولتی از نیروهای متخصص و آموزشدیده هستند و نباید افت تحصیلی دانشآموزان را صرفاً به عملکرد آنها نسبت داد.
در مقابل، «بازنشسته» راهکار بهبود کیفیت آموزشی را اجرای کامل نظام رتبهبندی معلمان میداند. به باور او، ایجاد انگیزه و ارتقای جایگاه حرفهای معلمان میتواند زمینه توزیع عادلانهتر نیروهای توانمند در مدارس مختلف را فراهم کند.
اکنون در حالی که آموزش و پرورش از ساماندهی مدارس دولتی متنوع سخن میگوید، افکار عمومی نیز بیش از هر زمان دیگری بر ضرورت کاهش شکاف آموزشی و تقویت مدارس دولتی تأکید دارد. با این حال، همچنان این پرسش پابرجاست که آیا حذف یا ادغام مدارس خاص میتواند به تحقق عدالت آموزشی منجر شود یا آنکه تنها شکل تازهای از چالشهای قدیمی را رقم خواهد زد.
متن کامل گزارش و کامنتهای بیشتر را اینجا بخوانید.
۲۳۳۲۳۳
