سردار علی فتحیان در گفتگو با خبرنگار مهر به مناسبت دوم اردیبهشتماه، سالروز صدور فرمان تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به تشریح ابعاد مختلف شکلگیری و تداوم فعالیت این نهاد پرداخت و آن را یکی از بازیگران مؤثر در ساختار امنیتی و دفاعی جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد.
وی با اشاره به سال ۱۳۵۸ و فضای پرالتهاب سالهای نخستین پس از پیروزی انقلاب، تشکیل سپاه پاسداران را پاسخی به نیازهای امنیتی و دفاعی آن دوره دانست و اظهار کرد: سپاه در بستر مطالبات و حضور گسترده مردمی شکل گرفت و مأموریت یافت در دورهای که کشور با تهدیدهای متعدد داخلی و خارجی روبهرو بود، در کنار دیگر نهادهای مسئول، نقش حمایتی و حفاظتی ایفا کند.
به گفته وی، تمرکز اولیه سپاه بیش از آنکه بر تجهیزات و امکانات مادی باشد، بر ساماندهی نیروهای داوطلب و متعهدی استوار بود که در حوادث پیش و پس از انقلاب نقشآفرینی کردند.
جانشین فرماندهی سپاه صاحبالزمان(عج) با مرور دوران جنگ تحمیلی، این مقطع را مرحلهای تعیینکننده در سیر تحول سپاه توصیف کرد و افزود: هشت سال دفاع مقدس، عرصهای بود که در آن، سپاه در کنار ارتش و دیگر نیروها، تجربیات گستردهای در زمینه سازماندهی نیرو، طراحی عملیات و انطباق با شرایط میدانی به دست آورد.
به گفته سردار فتحیان، بخشی از دکترین و الگوهای عملیاتی که در آن دوران شکل گرفت، بعدها در بازطراحی ساختارهای دفاعی و امنیتی کشور مورد استفاده قرار گرفت و از این منظر، دفاع مقدس نقطه عطفی در بلوغ نهادی سپاه به شمار میآید.
از تجربه جنگ تا نقش بازدارندگی
وی در ادامه با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدها پس از پایان جنگ، تأکید کرد: با گذر از دوره درگیریهای نظامی گسترده، نوع تهدیدات علیه کشور به سمت ترکیبی و پیچیده شدن پیش رفت و همین امر ضرورت بازتعریف مأموریتها و ارتقای توانمندیهای فنی و تخصصی را برای سپاه و دیگر نهادهای مسئول دفاعی به همراه داشت.
سردار فتحیان گفت: امروز بخشی از کارکرد سپاه در حوزه بازدارندگی، بر پایه همان تجربیات میدانی دوران جنگ و تلفیق آن با دانشهای نوین دفاعی و فناوریهای روز شکل گرفته است.
جانشین فرماندهی سپاه اصفهان در بخش دیگری از این گفتگو، به نقش سپاه در برخی عرصههای مدیریتی و اجرایی کشور در سالهای تحریم اشاره کرد و یادآور شد: در دورهای که کشور با محدودیتهای گسترده اقتصادی و فنی مواجه بود، بخشی از ظرفیتهای مدیریتی، مهندسی و تخصصی سپاه در پروژههای مختلف زیرساختی و صنعتی به کار گرفته شد.
وی معتقد است که بهرهگیری از تجربههای دوران دفاع و مفهوم «مدیریت جهادی» در این سالها، در کنار دیگر بخشهای حاکمیتی و بخش خصوصی، در کاهش آثار برخی فشارها و پیشبرد پروژههای بزرگ ملی نقش داشته است.
توسعه توانمندیهای فناورانه و حوزه هوافضا
وی همچنین به بخشی از فعالیتهای سپاه در حوزههای فناورانه اشاره کرد و گفت: یکی از عرصههایی که طی سالهای اخیر از سوی سپاه دنبال شده، توسعه توانمندیها در حوزههای نوین دفاعی و بهویژه هوافضاست. به گفته او، این حوزه از یکسو با هدف ارتقای توان دفاعی و بازدارندگی تعریف شده و از سوی دیگر، در برخی زمینهها خروجیهای فناورانه و علمی برای کشور به همراه داشته است. وی تأکید کرد که هدف اعلامشده این برنامهها، افزایش قدرت بازدارندگی و کاهش احتمال بروز درگیریهای مستقیم است.
جانشین فرماندهی سپاه حضرت صاحبالزمان(عج) در ادامه، به فرمان تأسیس سپاه و جایگاه این نهاد در اندیشه امام خمینی(ره) اشاره و بیان کرد: بنا بر اسناد و بیانات بنیانگذار جمهوری اسلامی، سپاه به عنوان یکی از ارکان پاسداری از نظام نوپای پس از انقلاب تعریف شد و در سالهای بعد نیز این نگاه در قالب حمایتها و تأکیدهای مکرر بر ضرورت حفظ انسجام و کارآمدی این نهاد ادامه یافت.
وی یادآور شد:جمله معروف منسوب به امام خمینی(ره) درباره نقش سپاه در حفظ کشور، در طول سالها به عنوان یکی از نقاط ارجاع در بحث درباره کارکرد این نهاد مورد استناد قرار گرفته است.
سردار فتحیان با اشاره به ورود سپاه به پنجمین دهه فعالیت خود، گفت: امروز سپاه پاسداران با پشتوانه چند دهه تجربه میدانی، فعالیتهای آموزشی و پژوهشی و حضور در عرصههای مختلف دفاعی و سازندگی، در پی آن است که ضمن تطبیق با تحولات محیطی و تهدیدات نوظهور، نقش خود را در چارچوب قوانین و مأموریتهای مصوب ادامه دهد.
وی تاکید کرد: استمرار این مسیر، مستلزم توجه همزمان به ارتقای توان تخصصی، حفظ ارتباط با مردم و انطباق با استانداردهای نوین در حوزههای دفاعی، مدیریتی و فناوری است.
