خبرگزاری مهر، گروه استانها: شهریور که از راه میرسد، بازار حال و هوای دیگری پیدا میکند؛ ویترین فروشگاهها رنگارنگتر میشود، قفسهها از دفتر و مداد و خودکار پر میشوند و خانوادهها یکی پس از دیگری برای آماده کردن فرزندان خود برای سال تحصیلی جدید راهی بازار میشوند.
با این حال، امسال در میان شور و شوق بازگشایی مدارس، نگرانی از هزینههای خرید نیز پررنگتر از گذشته به چشم میخورد.
خانوادههایی که تا سال گذشته با بودجهای مشخص میتوانستند بخش قابل توجهی از نیازهای تحصیلی فرزندان خود را تأمین کنند، امسال با افزایش قیمت انواع نوشتافزار، کیف، کفش و پوشاک مدارس مواجه شدهاند؛ افزایش قیمتی که به گفته فعالان صنفی، در برخی اقلام از ۱۰۰ درصد نیز عبور کرده است.
این شرایط موجب شده بسیاری از خانوادهها در زمان خرید، به جای انتخاب بر اساس کیفیت و دوام کالا، ابتدا قیمت را ملاک قرار دهند و سپس متناسب با توان مالی خود خرید کنند.
افزایش قیمت از کیف و کفش تا دفتر و خودکار
بازدید میدانی از بازار مرکز بیرجند نشان میدهد قیمت کالاهای مورد نیاز دانشآموزان نسبت به سال گذشته افزایش محسوسی داشته است.
یکی از شهروندانی که برای خرید کیف مدرسه به بازار آمده است، در گفتگو با مهر اظهار کرد: قیمت کیفها نسبت به سال قبل حداقل ۴۰ درصد افزایش یافته است.
وی که خود را کارگر معرفی میکند، افزود: دو فرزند دانشآموز دارم و با این حقوق، تأمین هزینههای خرید حتی لوازمالتحریر ساده برایم دشوار شده است.
این شهروند در گفتگو با خبرنگار مهر ادامه داد: مجبوریم برخی کالاها را ارزانتر انتخاب کنیم و بعضی اقلام را نیز فقط در صورت ضروری بودن بخریم.
یکی از فروشندگان کفش و پوشاک مدارس نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به افزایش تقاضا در شهریورماه گفت: قیمت کفش و لباس فرم مدارس نسبت به سال گذشته بین ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش داشته است.
وی افزایش هزینههای تولید و مواد اولیه را از مهمترین عوامل رشد قیمتها دانست و افزود: کاهش قدرت خرید مردم سبب شده بسیاری از خانوادهها در خرید خود صرفاً اقلام ضروری را در اولویت قرار دهند.
خودکار ۸ هزار تومانی ۱۷ هزار تومان شد
افزایش قیمت در بازار نوشتافزار حتی بیشتر از بخش پوشاک خودنمایی میکند.
علی خونیکی، رئیس اتحادیه نوشتافزار و محصولات فرهنگی خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به شرایط اقتصادی و نوسانات بازار اظهار کرد: قیمت لوازمالتحریر از شهریور سال گذشته تا شهریور امسال بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.
وی افزود: برای نمونه قیمت یک خودکار ایرانی که سال گذشته حدود هشت هزار تومان بود، اکنون به حدود ۱۷ هزار تومان رسیده است.
رئیس اتحادیه نوشتافزار و محصولات فرهنگی خراسان جنوبی ادامه داد: یک دفتر فنری ۱۰۰ برگ با کیفیت معمولی در حال حاضر حدود ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار تومان قیمت دارد و یک بسته مداد رنگی ۱۲ عددی با کیفیت متوسط نیز حدود ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
خونیکی یکی از مهمترین دغدغههای فعالان این صنف را نوسان قیمت کالاها عنوان کرد و گفت: افزایش مداوم قیمتها، تأمین مجدد اجناس را برای واحدهای صنفی دشوار کرده است.
به گفته وی، قیمت کاغذ در فاصله زمانی کوتاهی تغییر میکند و این مسئله به صورت مستقیم بر قیمت دفتر، دفترچه، کاغذ کلاسور و دیگر محصولات وابسته اثر میگذارد.
کاهش قدرت خرید، بازار را کوچکتر کرده است
در طرف دیگر بازار، فروشندگان نیز از شرایط موجود رضایت ندارند.
علی حسینی، یکی از فروشندگان لوازمالتحریر در خیابان منتظری بیرجند، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم اظهار کرد: افزایش قیمتها باعث شده میزان تقاضا کاهش پیدا کند و مشتریان بیشتر به سمت خرید اقلام ضروری بروند.
وی نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینههای حملونقل را از عوامل مؤثر بر قیمت تمامشده کالاها دانست و افزود: فروشندگان نیز از افزایش قیمتها متضرر میشوند، زیرا وقتی قیمت کالا بالا میرود، قدرت خرید مردم کاهش پیدا میکند و در نتیجه فروش نیز کمتر میشود.
به گفته این فروشنده، بازار لوازمالتحریر در سالهای گذشته در روزهای منتهی به بازگشایی مدارس با افزایش قابل توجه مشتری مواجه میشد، اما اکنون بسیاری از خانوادهها خریدهای خود را محدود کرده و بخشی از اقلام را نیز به زمان دیگری موکول میکنند.
خانوادهها در دوراهی قیمت و کیفیت
یکی از مادرانی که همراه فرزندش برای خرید لوازم تحصیلی به بازار آمده است، در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: تصور میکردیم با خرید چند قلم دفتر و خودکار میتوانیم بخش اصلی خرید را انجام دهیم، اما هنگام مراجعه به صندوق متوجه شدیم برای یک سبد ساده لوازمالتحریر باید بودجه بسیار بیشتری اختصاص دهیم.
وی ادامه داد: تهیه کالاهای باکیفیت برای خانوادههای متوسط دشوار شده و مجبوریم بیشتر از گذشته به قیمت توجه کنیم.
این مادر افزود: بعضی کالاها ممکن است ارزانتر باشند، اما نمیدانیم از نظر کیفیت و دوام تا چه اندازه قابل اعتماد هستند و همین موضوع انتخاب را سختتر کرده است.
این وضعیت تنها مختص یک خانواده نیست. افزایش هزینههای تحصیل، خانوادهها را در شرایطی قرار داده که باید میان نیازهای مختلف فرزندان خود اولویتبندی کنند؛ اولویتبندی که در بسیاری موارد به حذف برخی اقلام یا انتخاب نمونههای ارزانتر منجر میشود.
کالای ارزان همیشه خرید ارزان نیست
یکی از نگرانیهای قابل توجه در بازار امسال، افزایش تمایل خانوادهها به خرید کالاهای ارزانتر و در برخی موارد کمکیفیت است.
وقتی قیمت یک کالا افزایش پیدا میکند، طبیعی است بخشی از مصرفکنندگان به دنبال گزینههای ارزانتر باشند؛ اما اگر کاهش قیمت با افت کیفیت همراه شود، ممکن است کالا دوام لازم را نداشته باشد و دانشآموز در طول سال تحصیلی دوباره مجبور به خرید همان قلم شود.
به این ترتیب، کالایی که در زمان خرید ارزانتر به نظر میرسد، ممکن است در مجموع هزینه بیشتری به خانواده تحمیل کند.
این مسئله در مورد کیف و کفش دانشآموزان اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه استفاده روزانه و طولانیمدت از این کالاها، کیفیت و دوام آنها را به یکی از معیارهای مهم خرید تبدیل میکند.
در بازار نوشتافزار نیز کیفیت کاغذ، نوع صحافی، دوام جلد و استاندارد بودن برخی محصولات باید در کنار قیمت مورد توجه قرار گیرد.
گلایه صنف از فروشگاههای غیرمرتبط
رئیس اتحادیه نوشتافزار و محصولات فرهنگی خراسان جنوبی به فعالیت برخی واحدهای صنفی غیرمرتبط در زمینه فروش نوشتافزار اشاره کرد.
خونیکی در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: در ایام بازگشایی مدارس، برخی کافینتها، سوپرمارکتها و دیگر واحدهای صنفی اقدام به فروش لوازمالتحریر میکنند که این موضوع مورد اعتراض فعالان صنف قرار گرفته است.
وی افزود: فروش نوشتافزار توسط واحدهای غیرمرتبط، علاوه بر ایجاد رقابت نابرابر، میتواند نظارت صنفی بر نحوه عرضه کالا را نیز دشوارتر کند.
رئیس اتحادیه نوشتافزار و محصولات فرهنگی خراسان جنوبی همچنین از مواردی خبر داد که برخی مدارس، والدین را برای تهیه لوازمالتحریر به فروشگاههای خاص هدایت یا ملزم کردهاند.
وی گفت: موضوع طی نامهای به آموزش و پرورش استان اعلام شده است.
این موضوع در حالی مطرح میشود که خانوادهها در شرایط افزایش هزینههای تحصیل، بیش از هر زمان دیگری نیازمند آزادی عمل در انتخاب محل خرید و مقایسه قیمت و کیفیت کالاها هستند.
آغاز طرح ویژه نظارت بر بازار
همزمان با افزایش تقاضا برای خرید ملزومات مدارس، دستگاههای نظارتی نیز از تشدید بازرسیها در بازار خبر میدهند.
علی محدثینژاد، مدیرکل تعزیرات حکومتی خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار مهر از آغاز طرح نظارتی ویژه بازگشایی مدارس در استان خبر داد و اظهار کرد: این طرح همزمان با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی و افزایش تقاضا برای خرید لوازم دانشآموزان آغاز شده و تا ۱۱ مهرماه ادامه دارد.
وی افزود: در این طرح، روند عرضه و قیمتگذاری کالاها و خدمات مرتبط با بازگشایی مدارس به صورت ویژه پایش میشود و بازرسیها بر واحدهای عرضهکننده نوشتافزار، کیف و کفش، پوشاک و سایر ملزومات دانشآموزان تمرکز خواهد داشت.
محدثینژاد گفت: گشتهای نظارتی با همکاری دستگاههای متولی در دو نوبت صبح و عصر فعال هستند و مواردی از جمله گرانفروشی، کمفروشی، عدم درج قیمت، عدم صدور فاکتور و عرضه کالای قاچاق را بررسی میکنند.
وی تأکید کرد: هرگونه افزایش خودسرانه قیمت کالا تخلف محسوب میشود و در صورت مشاهده، برخورد قانونی با متخلفان انجام خواهد شد.
۹۵۰۰ بازرسی از واحدهای صنفی
معاون بازرسی و حمایت از حقوق مصرفکنندگان ادارهکل صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی نیز از اجرای طرح نظارتی ویژه بازگشایی مدارس خبر داد.
علی تهوری در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: گشتهای مشترک با همکاری دستگاههای مرتبط در استان انجام میشود و طرح نظارتی مدارس نیز از ۱۵ تا ۳۱ شهریورماه به صورت استانی و متمرکز اجرا خواهد شد.
وی افزود: انجام گشتهای مشترک بازرسی، رسیدگی سریع به گزارشهای مردمی، نظارت بر گروههای کالایی هدف و خدمات آموزشی از مهمترین اولویتهای این طرح است.
تهوری با اشاره به عملکرد بازرسیها از ابتدای شهریورماه گفت: تاکنون حدود ۹ هزار و ۵۰۰ مورد بازرسی از واحدهای صنفی استان انجام شده که در نتیجه آن ۵۸۲ پرونده برای رسیدگی به تعزیرات حکومتی ارسال شده است.
این آمار نشان میدهد بازار در آستانه بازگشایی مدارس زیر ذرهبین دستگاههای نظارتی قرار دارد؛ با این حال، اثربخشی نظارتها زمانی بیشتر خواهد بود که خانوادهها نیز در صورت مشاهده تخلف، موارد را از مسیرهای قانونی گزارش کنند.
حمایت از خانوادههای کمبرخوردار
در کنار نظارت بر قیمتها، حمایت از خانوادههای کمبرخوردار نیز باید بخشی از برنامههای بازگشایی مدارس باشد.
استاندار خراسان جنوبی بر ضرورت تأمین لوازمالتحریر مورد نیاز دانشآموزان تأکید کرده و خواستار استفاده از ظرفیت تشکلها، سازمانهای مردمنهاد، خیرین و اتحادیه لوازمالتحریر برای کمک به خانوادههای نیازمند شده است.
وی بر شناسایی خانوادههای نیازمند و مناطق کمتر توسعهیافته و حاشیه شهر تأکید کرده و خواستار فراهم شدن زمینه تأمین لوازمالتحریر مورد نیاز آنان با استفاده از ظرفیتهای مردمی و اجتماعی شده است.
کنترل قیمت کافی نیست؛ کیفیت هم مهم است
بازار لوازمالتحریر و پوشاک مدارس امسال در شرایطی به استقبال سال تحصیلی میرود که خانوادهها با افزایش هزینههای مختلف زندگی مواجه هستند.
در چنین شرایطی، نظارت بر بازار نباید تنها به کنترل قیمت محدود شود؛ کیفیت کالا، سلامت محصول، درج قیمت، ارائه فاکتور، نحوه عرضه و جلوگیری از فروش کالاهای غیرمجاز نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
از سوی دیگر، فعالان صنفی معتقدند ثبات قیمت مواد اولیه، بهویژه کاغذ و منسوجات، کاهش هزینههای تولید و حملونقل و تقویت عرضه مستقیم میتواند به ایجاد ثبات بیشتر در بازار کمک کند.
برای خانوادهها نیز مهم است که امکان مقایسه قیمتها و کیفیت کالاها را داشته باشند و در خرید خود تحت تأثیر اجبار یا توصیههای خارج از چارچوب قرار نگیرند.
«سبد مهر» نیازمند ساماندهی است
بازار بازگشایی مدارس را نمیتوان تنها یک بازار فصلی دانست؛ چراکه آنچه در این روزها خریداری میشود، مستقیماً با آموزش و زندگی روزمره دانشآموزان و خانوادههای آنها ارتباط دارد.
امسال افزایش قیمتها موجب شده است خانوادههای خراسان جنوبی برای تأمین نیازهای تحصیلی فرزندان خود با محدودیت بیشتری مواجه شوند. از سوی دیگر، فروشندگان نیز از کاهش قدرت خرید و افت تقاضا گلایه دارند و نوسان قیمت مواد اولیه، تأمین کالا را برای آنها دشوار کرده است.
در چنین شرایطی، ساماندهی بازار نیازمند همکاری همزمان دستگاههای نظارتی، اتحادیهها، آموزش و پرورش، تولیدکنندگان، فروشندگان، خیرین و تشکلهای مردمی است.
نظارت مؤثر بر قیمت و کیفیت، جلوگیری از تخلفات، حمایت از تولیدکنندگان، توسعه عرضه مستقیم، کمک به خانوادههای کمبرخوردار و جلوگیری از تحمیل هزینههای اضافی میتواند بخشی از فشار موجود را کاهش دهد.
در نهایت، «سبد مهر» برای بسیاری از خانوادهها تنها مجموعهای از دفتر و مداد و کیف و کفش نیست؛ هزینهای است که هر سال در آستانه بازگشایی مدارس به سبد هزینه خانوار اضافه میشود.
انتظار خانوادههای خراسان جنوبی این است که آغاز سال تحصیلی جدید، به جای آنکه با نگرانی از هزینههای سنگین همراه باشد، با امکان دسترسی همه دانشآموزان به ملزومات استاندارد و باکیفیت آموزشی آغاز شود.
قرار نیست افزایش قیمت، دانشآموز را میان «داشتن» و «نداشتن» لوازم مورد نیاز مدرسه قرار دهد؛ ساماندهی بازار و حمایت هدفمند از خانوادهها میتواند کمک کند آغاز مهر، بیش از آنکه یادآور فشار هزینهها باشد، یادآور بازگشت دانشآموزان به کلاس و شروع دوباره مسیر آموزش باشد.
