افتخارالسادات موسوی قافلهباشی در گفتگو با خبرنگار مهر با تبریک سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه(س) به شهر مقدس قم اظهار کرد: حضرت فاطمه معصومه(س) از شخصیتهای برجسته و کمنظیر تاریخ اسلام هستند که جایگاه ایشان تنها به نسبت خانوادگی با امام موسی کاظم(ع) و امام رضا(ع) محدود نمیشود و در منظومه معارف شیعه، بانویی عالم، عابد، بصیر و ولایتمدار شناخته میشوند.
وی افزود: ورود حضرت فاطمه معصومه(س) به قم را باید نقطه عطفی در تاریخ دینی و فرهنگی این شهر و حتی تاریخ تشیع دانست و حضور این بانوی بزرگوار در قم آثار و برکات ماندگاری برای این سرزمین به همراه داشته است.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: یکی از ابعاد برجسته شخصیت حضرت معصومه(س)، علم و معرفت دینی ایشان است و گزارشهای تاریخی درباره پاسخگویی علمی آن حضرت به پرسشهای دینی نشان میدهد که در مکتب اهلبیت(ع)، زنان تنها دریافتکننده معارف نیستند بلکه میتوانند حامل، مفسر و انتقالدهنده دانش و معرفت نیز باشند.
موسوی قافلهباشی بیان کرد: بر همین اساس، حضرت معصومه(س) میتوانند الگویی برای زن مسلمان امروز باشند زیرا در شخصیت ایشان، معنویت و عفاف در کنار آگاهی، اندیشه و حضور مسئولانه در عرصه اجتماعی قرار گرفته است.
وی با اشاره به بُعد ولایتمداری شخصیت حضرت معصومه(س) گفت: حرکت آن حضرت از مدینه به سوی ایران را نمیتوان صرفاً سفری شخصی یا خانوادگی تلقی کرد بلکه این هجرت در بستر شرایط سیاسی و اجتماعی عصر امام رضا(ع) معنا پیدا میکند و میتواند جلوهای از پیوند عمیق ایشان با جریان امامت و ولایت باشد.
هجرت حضرت معصومه(س) با ولایت پیوند داشت
این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: حضرت معصومه(س) در مسیر هجرت خود دشواریهای فراوانی را تحمل کردند و سرانجام در شهر قم رحلت فرمودند اما همین حضور کوتاه، آثار عمیق و ماندگاری بر هویت این سرزمین برجای گذاشت.
وی ادامه داد: قم پیش از ورود حضرت معصومه(س) نیز از مراکز مهم تشیع بود، اما حضور این بانوی بزرگوار به این شهر هویت تازه و جایگاهی ویژه بخشید و قم با شکلگیری حرم مطهر ایشان، از یک شهر به کانونی تمدنی تبدیل شد.
موسوی قافلهباشی افزود: در طول قرنها، حرم مطهر حضرت معصومه(س) تنها محل زیارت و عبادت نبوده بلکه محور شکلگیری جریانهای علمی، فرهنگی و اجتماعی نیز به شمار آمده است و حوزه علمیه قم، حضور عالمان بزرگ، مدارس و مراکز علمی و دینی، تولید و نشر معارف اهلبیت(ع)، تربیت اندیشمندان و مبلغان و تأثیرگذاری قم در تحولات فرهنگی و اجتماعی ایران و جهان اسلام را میتوان در منظومهای دید که حرم مطهر در مرکز آن قرار دارد.
وی تصریح کرد: از این منظر، حضرت معصومه(س) را میتوان بانوی تمدنساز دانست زیرا حضور ایشان جغرافیای قم را از نظر معنوی و فرهنگی دگرگون کرد و به این شهر نقشی فراتر از یک زیستبوم شهری بخشید.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه مفهوم برکت حضور حضرت معصومه(س) نباید صرفاً در افزایش زائر یا رونق اقتصادی قم خلاصه شود، گفت: مهمترین برکت این حضور، تغییر هویت و سبک زندگی جامعه است و حرم مطهر میتواند برای شهر قم یک مرکز ثقل اخلاقی ایجاد کند.
حرم حضرت معصومه(س) میتواند به مدرسهای بزرگ برای انسانسازی تبدیل شود
موسوی قافلهباشی بیان کرد: شهروند، زائر، دانشجو، طلبه، کسبه، مدیر و مسئول باید در مجاورت این حقیقت معنوی بزرگ، بیش از پیش نسبت به مسئولیت اخلاقی و اجتماعی خود احساس تعهد داشته باشند.
وی افزود: شهر دینی تنها با گنبد، بناهای مذهبی و تابلوهای دینی شکل نمیگیرد بلکه زمانی میتوان از یک شهر دینی سخن گفت که عدالت، اخلاق، امانت، حیا، پاکدستی، کرامت انسانی و مسئولیت اجتماعی در رفتار مردم و مسئولان آن نمود داشته باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ظرفیت حرم مطهر در گسترش فرهنگ اخلاق و مقابله با آسیبهای اجتماعی گفت: یکی از ظرفیتهایی که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد، نقش معنوی حرم در گناهستیزی و کاهش آسیبهای اخلاقی و اجتماعی است و این تأثیر باید در سبک زندگی عمومی شهر نیز قابل مشاهده باشد.
وی ادامه داد: نمیتوان از یک سو قم را شهر کریمه اهلبیت(س) نامید و از سوی دیگر نسبت به آسیبهایی همچون بیاخلاقی، دروغ، فساد اقتصادی، تضییع حقوق مردم، بدرفتاری، بیحجابی، اعتیاد، طلاق، آسیبهای خانوادگی و آسیبهای فضای مجازی بیتفاوت بود.
موسوی قافلهباشی خاطرنشان کرد: مقابله با گناه تنها از مسیر برخوردهای سلبی، دستور و بخشنامه محقق نمیشود، بلکه معنویت باید به سرمایهای اجتماعی تبدیل شود و حرم حضرت معصومه(س) میتواند محور یک نهضت فرهنگی برای بازگشت جامعه به اخلاق باشد و این مسیر نیز باید با زبان محبت، کرامت و اقناع دنبال شود.
زیارت باید انسان را تغییر دهد
وی اظهار کرد: باید این پرسش را مطرح کرد که آیا زائر پس از خروج از حرم، حقالناس را جدیتر میگیرد، دروغ گفتنش کمتر میشود و در خانواده رفتاری مهربانتر دارد و آیا کسبه مجاور حرم، خود را امانتدار زائر میدانند و مدیران شهر، مسئولیت خود در برابر مردم را یک تکلیف شرعی تلقی میکنند.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: اگر پاسخ این پرسشها مثبت باشد، زیارت از یک مناسک فردی فراتر رفته و به تجربهای اجتماعی و تمدنی تبدیل شده است و در چنین شرایطی میتوان از اثرگذاری واقعی حرم در زندگی مردم سخن گفت.
موسوی قافلهباشی گفت: یکی از خطاها این است که ظرفیت حرم را صرفاً در برنامههای مناسبتی، سخنرانیها و مراسم مذهبی خلاصه کنیم در حالی که حرم حضرت معصومه(س) میتواند به مدرسهای بزرگ برای انسانسازی تبدیل شود.
وی ادامه داد: کودک، نوجوان، خانواده، دانشجو، طلبه، گردشگر و حتی فردی که ارتباط عمیقی با مناسک دینی ندارد، باید در این فضا تجربهای از کرامت، آرامش، اخلاق و معنویت داشته باشد و زیارت نیز نباید تنها به ورود به حرم، عرض سلام و خروج از آن محدود شود.
این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: زیارت زمانی موفق است که در انسان تغییری ایجاد کند و این تحول هم برای خود فرد و هم برای اطرافیانش قابل درک باشد و انسان پس از خروج از حرم، در رفتار و منش خود نشانهای از بهتر شدن را مشاهده کند.
حضرت معصومه(س) الگوی جامع زن مسلمان است
موسوی قافلهباشی با اشاره به جایگاه حضرت معصومه(س) به عنوان الگوی زن مسلمان اظهار کرد: در شرایطی که درباره جایگاه زن در جامعه دیدگاههای گوناگونی مطرح میشود، معرفی شخصیت حضرت معصومه(س) اهمیت ویژهای دارد زیرا در شخصیت ایشان علم، عفاف، معنویت، خانواده، ولایت، بصیرت و مسئولیت اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گرفته است.
وی افزود: در این الگو، زن مسلمان موجودی منزوی و حاشیهنشین نیست بلکه میتواند عالم، اندیشمند، مربی و کنشگر فرهنگی و اجتماعی باشد و همزمان از تعبد و عفاف نیز برخوردار بماند.
این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: چنین الگویی نباید در سطح شعار باقی بماند بلکه لازم است در نظام آموزشی، فرهنگی، رسانهای و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد و به یک الگوی عملی و قابل ارائه تبدیل شود.
وی با طرح این پرسش که آیا قم امروز شایسته انتساب به حضرت معصومه(س) است، گفت: اگر حضرت معصومه(س) مظهر کرامت هستند، قم نیز باید شهر کرامت باشد و اگر ایشان مظهر علم و معرفتاند، این شهر باید در عرصه علم و دانش جایگاهی شایسته داشته باشد.
قم باید با هویت حضرت معصومه(س) تناسب داشته باشد
موسوی قافلهباشی ادامه داد: اگر حضرت معصومه(س) مظهر عفاف و پاکی هستند، قم باید در عرصه سلامت اخلاقی و اجتماعی پیشگام باشد و اگر ایشان مظهر ولایتمداری هستند، مردم و مسئولان این شهر نیز باید در عمل، اخلاق و عدالت را پاس بدارند.
وی افزود: همانگونه که حرم حضرت معصومه(س) پناهگاه دلهای خسته است، شهر قم نیز باید برای زائر، مهاجر، دانشجو، طلبه، کودک و خانواده، شهری امن، آرام، پاکیزه و برخوردار از کرامت انسانی باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: بزرگترین خدمت به حضرت معصومه(س) صرفاً توسعه فیزیکی پیرامون حرم یا افزایش برنامههای مناسبتی نیست بلکه مهمتر از آن، ساختن جامعهای است که رفتار مردم آن با منطق و سیره آن حضرت تناسب داشته باشد.
موسوی قافلهباشی اظهار کرد: قم امروز فرصتی تاریخی در اختیار دارد تا با تکیه بر حرم حضرت معصومه(س)، حوزه علمیه، دانشگاهها، نخبگان، رسانهها و ظرفیت گسترده زائران، الگویی واقعی از شهر اخلاق، علم، معنویت و کرامت ارائه کند.
وی در پایان گفت: حضرت معصومه(س) تنها در قم مدفون نیستند بلکه بخشی از هویت این شهر به شمار میروند و هر اندازه این هویت از سطح نماد و مناسک به عرصه اخلاق، فرهنگ، سبک زندگی و رفتار اجتماعی منتقل شود، به حقیقت برکت حضور کریمه اهلبیت(س) نزدیکتر خواهیم شد.
