خبرگزاری تسنیم ـ سمیه فقیه| آیین وداع و تشییع پیکر مطهر رهبر شهید، در نگاه بسیاری از ناظران و تحلیلگران، رخدادی چندلایه و اثرگذار است که همزمان در ساحت اجتماعی، فرهنگی، اعتقادی و حتی سیاسی معنا پیدا میکند و جامعه ایران بار دیگر ظرفیتهای عمیق خود در پیوند میان ایمان دینی، هویت تاریخی و انسجام ملی را به نمایش میگذارد؛ ظرفیتی که طی دهههای گذشته در بزنگاههای مختلف، از دفاع مقدس تا مقاطع حساس انقلاب اسلامی، بارها خود را بازتولید کرده است.
آیتالله علی معلمی نماینده مردم مازندران در مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه قائمشهر، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار تسنیم، به تبیین ابعاد مختلف این رویداد پرداخت و آن را فراتر از یک مراسم معمولی دانست و تاکید کرد که حضور مردم در چنین صحنههایی نهتنها یک کنش اجتماعی، بلکه تجلی یک پیوند ریشهدار اعتقادی با مکتب اهلبیت (ع) و استمرار فرهنگ عاشورایی در متن جامعه امروز ایران است.
فضای عمومی کشور، متأثر از برگزاری آیینهای گسترده وداع و تشییع، شاهد شکلگیری صحنههایی کمنظیر از همبستگی مردمی، حضور اقشار مختلف و بازتابهای رسانهای داخلی و خارجی است؛ صحنههایی که به تعبیر این عضو مجلس خبرگان رهبری، میتواند در حافظه تاریخی ملت ایران و حتی جهان اسلام ماندگار شود.
آنچه در ادامه میآید، مشروح این گفتوگو درباره ابعاد مختلف حضور مردم، پیامهای اجتماعی و سیاسی این رویداد و جایگاه آن در منظومه فکری انقلاب اسلامی است.
سؤال: ارزیابی شما از حضور مردم در آیین تشییع رهبر شهید چیست؟
آیتالله معلمی: حضور مردم در چنین صحنههایی را اگر بخواهیم صرفاً در چارچوب یک رویداد اجتماعی، یک تجمع گسترده یا یک آیین رسمی تحلیل کنیم، در واقع به عمق و حقیقت این حرکت توجه نکردهایم. آنچه در این صحنهها رخ میدهد، بسیار فراتر از یک مشارکت جمعی معمولی است؛ این حضور، جلوهای عمیق، ریشهدار و تاریخی از پیوند اعتقادی ملت ایران با مکتب اهلبیت (ع) و فرهنگ عاشورا به شمار میرود.
ملت ایران در طول تاریخ خود، هویت خویش را صرفاً بر اساس مرزهای جغرافیایی یا ساختارهای سیاسی تعریف نکرده است، بلکه همواره یک هویت اعتقادی و تمدنی را دنبال کرده است؛ هویتی که ریشه در معارف اهلبیت (ع) و بهویژه در فرهنگ عاشورا دارد. به همین دلیل، هرگاه صحنهای مشابه این آیینها شکل میگیرد، در واقع بخشی از این هویت تاریخی و اعتقادی دوباره تجلی پیدا میکند.
اگر بخواهیم دقیقتر به این موضوع نگاه کنیم، باید گفت ملت ایران در امتداد قیام حضرت اباعبدالله الحسین (ع) حرکت کرده و این حرکت، یک جریان مقطعی یا احساسی نیست، بلکه یک مسیر مستمر، آگاهانه و تمدنی است. این مسیر، در مقاطع مختلف تاریخی خود را به اشکال گوناگون نشان داده است؛ گاهی در میدان جهاد و دفاع، گاهی در عرصه فرهنگ و ایمان، و گاهی نیز در قالب همین حضورهای گسترده مردمی در صحنههای حساس و سرنوشتساز.
امروز نیز آنچه در آیین تشییع رهبر شهید مشاهده میشود، ادامه همان مسیر نورانی است. مردمی که در این صحنه حاضر میشوند، صرفاً برای ادای احترام به یک شخصیت نیستند، بلکه در حقیقت در حال تجدید پیمان با همان آرمانهایی هستند که از دل مکتب عاشورا برخاسته است. این حضور، نشاندهنده زنده بودن یک فرهنگ است؛ فرهنگی که نه در کتابها و متون تاریخی، بلکه در متن زندگی مردم جاری و ساری است.
نکته مهم این است که ملت عاشورایی ایران، در واقعه عاشورای سال 61 هجری حضور فیزیکی نداشتند، اما امروز با گذشت قرنها، این ملت خود را در امتداد همان حقیقت تاریخی میبیند. به همین دلیل است که وقتی شرایطی مشابه یا یادآور آن مکتب شکل میگیرد، مردم با تمام وجود در صحنه حاضر میشوند و پیکر مطهر وارثان و ادامهدهندگان آن مکتب را با شکوهی مثالزدنی بدرقه میکنند.
این حضور، در واقع نشان میدهد که فرهنگ عاشورا یک فرهنگ زنده، پویا و جاری در بطن جامعه است، نه صرفاً یک مناسبت تاریخی یا یک خاطره دور. این فرهنگ توانسته است در طول زمان، نسلها را به هم پیوند دهد و یک امت واحد با هویت مشترک ایجاد کند؛ امتی که در بزنگاههای تاریخی، با حضور خود معنا و مفهوم جدیدی به مفاهیم وفاداری، ایمان و ایستادگی میبخشد.
بنابراین، حضور مردم در چنین آیینهایی را باید بهعنوان یک پدیده عمیق اجتماعی ـ اعتقادی تحلیل کرد؛ پدیدهای که هم ریشه در تاریخ دارد، هم در باورهای دینی مردم، و هم در هویت امروز جامعه. این حضور، استمرار یک فرهنگ زنده است؛ فرهنگی که هر بار در صحنهای جدید، با شکوهی تازه خود را بازتولید میکند و پیام روشنی از پیوند ناگسستنی ملت با مکتب اهلبیت (ع) به نمایش میگذارد.
سؤال: این مراسم چه پیامی برای جهان خواهد داشت؟
آیتالله معلمی: اگر بخواهیم این رویداد را از زاویه نگاه بینالمللی و فراتر از مرزهای جغرافیایی ایران تحلیل کنیم، باید گفت جهان در روزهای وداع و تشییع رهبر شهید، با صحنههایی مواجه خواهد شد که حامل پیامهای چندلایه و عمیق سیاسی، اجتماعی و اعتقادی است. این صحنهها صرفاً یک اجتماع انسانی نیست، بلکه نمایش آشکاری از عمق استقامت، پایداری و وفاداری ملت ایران به آرمانهای انقلاب اسلامی و ارزشهای برخاسته از آن است.
در واقع، این حضور گسترده مردمی به جهانیان نشان میدهد که رابطه میان مردم ایران و نظام سیاسی و رهبران آن، رابطهای سطحی یا مقطعی نیست؛ بلکه پیوندی عاطفی، اعتقادی و ریشهدار است که در طول دههها شکل گرفته و در آزمونهای سخت تاریخی بارها مورد سنجش قرار گرفته و هر بار نیز مستحکمتر از قبل ظاهر شده است.
این واقعیت، پیام بسیار روشنی برای همه ملتها، دولتها و مراکز تصمیمسازی در جهان دارد؛ پیامی که بیان میکند ساختار اجتماعی و سیاسی ایران بر پایه یک سرمایه اجتماعی عمیق و باورهای دینی استوار است، نه صرفاً مناسبات اداری یا سیاسی گذرا. به همین دلیل است که در بزنگاههای حساس، این سرمایه اجتماعی خود را در قالب حضورهای گسترده و معنادار نشان میدهد.
از سوی دیگر، این حضور حامل یک پیام مهم برای افکار عمومی جهان نیز هست؛ اینکه ملت ایران در برابر فشارها، تهدیدها و جنگهای رسانهای و روانی، دچار انفعال یا تزلزل نمیشود، بلکه با انسجام و حضور آگاهانه خود، نوعی بازتعریف از مفهوم مقاومت و پایداری ارائه میدهد.
دشمنان انقلاب اسلامی همواره این تصور را در ذهن خود پرورش داده بودند که با وقوع چنین حوادثی، ممکن است میان مردم و نظام فاصله ایجاد شود یا پیوندهای اعتقادی و اجتماعی دچار ضعف گردد. اما واقعیتهای میدانی و تاریخی نشان داده است که این تحلیلها نهتنها دقیق نیست، بلکه کاملاً در نقطه مقابل واقعیت قرار دارد.
آنچه در این مراسم رخ خواهد داد، در حقیقت پاسخ عملی و عینی ملت ایران به همه این تحلیلهای نادرست و محاسبات اشتباه است. حضور مردم در چنین صحنههایی، نوعی اعلام موضع روشن و قاطع است؛ موضعی که نشان میدهد ملت ایران نهتنها از مسیر خود عقبنشینی نمیکند، بلکه در لحظات حساس، با قدرت بیشتری در صحنه حاضر میشود و انسجام خود را به نمایش میگذارد.
در نهایت باید گفت این رویداد، صرفاً یک مراسم داخلی نیست، بلکه یک پیامرسانی مهم در سطح جهانی است؛ پیامی که هم به دوستان و هم به مخالفان انقلاب اسلامی منتقل میشود و نشان میدهد که سرمایه اصلی این نظام، پیوند عمیق و ناگسستنی مردم با باورها، ارزشها و رهبری خود است؛ پیوندی که در سختترین شرایط نیز نهتنها تضعیف نمیشود، بلکه آشکارتر و قدرتمندتر جلوه میکند.
سؤال: ارزیابی شما از نگاه دشمنان به این رویداد چیست؟
آیتالله معلمی: دشمنان انقلاب اسلامی همواره تلاش کردهاند از هر رویداد اجتماعی و سیاسی برای ایجاد شکاف در جامعه ایران استفاده کنند. یکی از راهبردهای ثابت آنان، القای فاصله میان مردم و نظام و تلاش برای تضعیف سرمایه اجتماعی انقلاب بوده است.
اما تجربه چهار دهه گذشته نشان داده است که هر زمان فشارها، تهدیدها و جنگهای رسانهای و روانی افزایش یافته، در مقابل آن، انسجام اجتماعی و همبستگی ملی نیز تقویت شده است. این یک واقعیت تاریخی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
این مراسم نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. دشمنان ممکن است تلاش کنند آن را از زاویههای مختلف تفسیر کنند، اما واقعیت صحنه، چیز دیگری خواهد بود. آنچه در میدان رخ میدهد، نمایش وحدت، بصیرت و حضور آگاهانه مردم است؛ حضوری که نشان میدهد ملت ایران در بزنگاههای حساس، نهتنها عقبنشینی نمیکند، بلکه با قدرت در صحنه حاضر میشود.
از نگاه راهبردی، چنین رویدادهایی برای دشمنان حامل یک پیام روشن است: محاسبات مبتنی بر شکاف اجتماعی در ایران، محاسباتی نادرست و غیرواقعی است. زیرا جامعه ایران در لحظات سرنوشتساز، توان بازتولید وحدت و انسجام خود را دارد.
در نهایت باید گفت این مراسم، صرفاً یک آیین وداع نیست، بلکه صحنهای از نمایش اقتدار ملی، همبستگی دینی و انسجام اجتماعی است؛ صحنهای که بار دیگر در تاریخ انقلاب اسلامی بهعنوان یک «برگ زرین» ثبت خواهد شد.
سؤال: نقش رسانهها را در این رویداد چگونه ارزیابی میکنید؟
آیتالله معلمی: در چنین رخدادهای عظیم و سرنوشتسازی، رسانهها صرفاً ناظر و ناقل خبر نیستند، بلکه در واقع بخشی از فرآیند ثبت و ماندگارسازی تاریخ محسوب میشوند. اگر این نقش بهدرستی ایفا شود، میتواند ابعاد واقعی یک حماسه ملی را به افکار عمومی داخل و خارج کشور منتقل کند و اگر کوتاهی شود، بخشی از حقیقت این حضور عظیم در لایههای خبری سطحی یا تحریفشده پنهان میماند.
رسالت رسانهها در این رویداد، بسیار سنگین و چندبعدی است؛ از یک سو باید واقعیت حضور گسترده و پرشور مردم را با دقت و جزئیات منعکس کنند و از سوی دیگر، باید به گونهای روایتگری کنند که عمق معنوی، اعتقادی و تاریخی این حضور برای مخاطب قابل درک باشد. این موضوع تنها انتقال تصویر نیست، بلکه انتقال «معنا» و «هویت» یک ملت است.
انعکاس دقیق، گسترده و هنرمندانه این مراسم میتواند تصویر روشنی از پیوند عمیق مردم با آرمانهای انقلاب اسلامی ارائه دهد. در چنین صحنههایی، یک تصویر، یک گزارش میدانی یا حتی یک روایت کوتاه میتواند حامل پیامهایی باشد که فراتر از مرزهای جغرافیایی عمل کند و در سطح جهانی اثرگذار باشد.
رسانههای داخلی بهویژه باید با بهرهگیری از ظرفیت گزارشهای میدانی، مستندسازی لحظهای، روایتهای مردمی و بازتاب صدای اقشار مختلف جامعه، این حماسه را به شکلی جامع و منسجم ثبت کنند. این رویداد تنها یک برنامه مناسبتی نیست، بلکه بخشی از تاریخ زنده ملت ایران است که باید با امانتداری کامل روایت شود.
در کنار دقت و سرعت، عنصر «صدق در روایت» اهمیت ویژهای دارد. هرگونه اغراق یا تقلیل واقعیت میتواند از ارزش این حضور بکاهد. رسانهها باید تلاش کنند همانگونه که مردم در صحنه حضور دارند، واقعیت نیز بدون کم و کاست، اما با زبان هنرمندانه و حرفهای به جهان منتقل شود.
امروز رسانهها در خط مقدم جهاد تبیین قرار دارند و این مراسم، یکی از مهمترین میدانهای این جهاد است. اگر این وظیفه بهدرستی انجام شود، نهتنها یک رویداد پوشش داده میشود، بلکه یک مقطع مهم تاریخی برای نسلهای آینده ثبت و ماندگار خواهد شد.
سؤال: برگزاری مراسم در شهرستانها چه اهمیتی دارد؟
آیتالله معلمی: برگزاری آیینهای همزمان در شهرستانها، نشاندهنده عمق مشارکت مردمی و گستردگی این حرکت عظیم در سراسر کشور است. این برنامهها صرفاً جنبه نمادین ندارند، بلکه بیانگر همدلی، همراهی و انسجام ملی در تمام جغرافیای ایران اسلامی هستند.
در واقع، هر شهرستان بهمثابه یک قطعه از پازل این حماسه بزرگ عمل میکند و بخشی از این حضور ملی را به تصویر میکشد. زمانی که این قطعات در کنار یکدیگر قرار میگیرند، تصویری واحد و منسجم از ملت ایران شکل میگیرد؛ ملتی که در بزنگاههای تاریخی، فارغ از تفاوتهای قومی، زبانی یا جغرافیایی، یکپارچه و متحد در صحنه حاضر میشود.
این همزمانی و گستردگی، نهتنها بر عظمت مراسم میافزاید، بلکه نشان میدهد پیوند مردم با انقلاب اسلامی و رهبر خود، محدود به یک نقطه یا یک جمع خاص نیست، بلکه در عمق جامعه و در سراسر کشور ریشه دارد. مراسم تشییع رهبر شهید، صرفاً یک آیین وداع نیست، بلکه رویدادی تاریخی و ماندگار است که در حافظه ملت ایران و جهان اسلام ثبت خواهد شد. این حضور، نشاندهنده استمرار فرهنگ عاشورا، وفاداری به ولایت و انسجام ملی است.
بدون تردید، ملت ایران بار دیگر نشان خواهد داد که در برابر همه توطئهها و فشارها، با ایمان، بصیرت و وحدت در صحنه حضور دارد و مسیر انقلاب اسلامی را با قدرت ادامه خواهد داد.
انتهای پیام/
